<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="pt-BR">
	<id>https://homologacao2.wikifavelas.com.br/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Rodrigo+Torquato</id>
	<title>Dicionário de Favelas Marielle Franco - Contribuições do usuário [pt-br]</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://homologacao2.wikifavelas.com.br/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Rodrigo+Torquato"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://homologacao2.wikifavelas.com.br/index.php/Especial:Contribui%C3%A7%C3%B5es/Rodrigo_Torquato"/>
	<updated>2026-05-15T19:43:46Z</updated>
	<subtitle>Contribuições do usuário</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.0</generator>
	<entry>
		<id>https://homologacao2.wikifavelas.com.br/index.php?title=Pesquisa_-_Pesquisador/a_Visceral_-_Emerg%C3%AAncia_e_Genealogia_das_Categorias&amp;diff=3230</id>
		<title>Pesquisa - Pesquisador/a Visceral - Emergência e Genealogia das Categorias</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://homologacao2.wikifavelas.com.br/index.php?title=Pesquisa_-_Pesquisador/a_Visceral_-_Emerg%C3%AAncia_e_Genealogia_das_Categorias&amp;diff=3230"/>
		<updated>2020-01-16T16:24:40Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rodrigo Torquato: Criou página com &amp;#039; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;PESQUISA-PESQUISADOR/A VISCERAL - EMERGÊNCIA E GENEALOGIA DAS CATEGORIAS&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;amp;nbsp; &amp;lt;p align=&amp;quot;right&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:right&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Prof. Rodrigo Torquato – UFF/IEAR&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;...&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;PESQUISA-PESQUISADOR/A VISCERAL - EMERGÊNCIA E GENEALOGIA DAS CATEGORIAS&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&amp;lt;p align=&amp;quot;right&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:right&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Prof. Rodrigo Torquato – UFF/IEAR&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;A concepção aqui defendida firma-se na ideia de que uma categoria-conceito não se origina exclusivamente do intelecto de um sujeito sem estabelecer conexão com sua imersão no mundo. Dito de outra forma, uma categoria-conceito, tal como nos ensinou Marx, emerge das interações sociais, ou seja, é uma relação social. Assim, é possível apresentar a gênese e as relações sociais que possibilitaram a emergência das categorias “Pesquisa-Pesquisador Visceral”.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;Ao iniciar a minha pesquisa para o doutorado em Educação, na UFF, tinha o intuito de compreender melhor e discutir as questões políticas, sociais e culturais que sempre fizeram parte das minhas circunstâncias existenciais, já que sou “Cria” da Favela da Rocinha, no Rio de Janeiro. Os referenciais teórico-metodológicos com os quais mantinha diálogo ia desde Marx até as pesquisas &#039;&#039;com&#039;&#039; os cotidianos das escolas que atendiam os/as estudantes das Classes Populares (Regina Leite Garcia/ GRUPALFA-UFF).&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;Aos poucos, fui traçando rotas metodológicas, tentando achar caminhos que melhor ajudassem a transformar as minhas vivências, na favela e nas escolas públicas onde lecionava (nos municípios de Niterói e Duque de Caxias), em reflexão crítico-política que consubstanciasse as bases científicas da Tese.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;A primeira constatação foi a de que as teorias nas quais me baseava não eram suficientes para abarcar as situações que eram vivenciadas nas Favelas ou em Quebradas (categoria muito utilizada em São Paulo). Por conta disso, tais situações foram transformadas em problemáticas, que possibilitavam compreender melhor as questões daqueles cotidianos. Ou seja, os conhecimentos oriundos das vivências nas favelas e nas escolas públicas representavam a força motriz que norteava a minha base teórica, configurando-se como teorias em movimento.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;Algumas situações levaram-me a indagações que permitiram não só traçar as rotas de estudos e de análises para a Tese, mas, sobretudo, construir a categoria-conceito de PESQUISA-PESQUISADOR VISCERAL. Entre as muitas indagações que emergiram, &amp;amp;nbsp;algumas foram fundamentais: Existem enredamentos das sociabilidades violentas da favela no cotidiano das escolas pesquisadas? Tais sociabilidades têm impactado o cotidiano e/ou os currículos das escolas? Que tipos de impactos? Seriam impactos (como algo que vem de fora) ou enredamentos, entrelaçamentos, amálgamas?&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;O grande enigma era estabelecer uma compreensão analítica possível entre as estruturas-estruturantes das ações e das interações sociais. A questão fundamental era tentar compreender as relações sociais que se passavam nas escolas investigadas a partir da minha experiência de 38 anos como morador-praticante-observador das relações cotidianas na favela da Rocinha-RJ, visto que se tratava de contextos situados em lugares distantes e diferentes.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;Tal dilema foi resolvido a partir do Exame de Qualificação do meu Doutoramento, com a extraordinária contribuição da Profª Ana Clara Torres Ribeiro (LASTRO-UFRJ), que elucidou o problema empírico-metodológico da pesquisa.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;margin-left:4.0cm; text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-size:10.0pt&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;Segundo ela, estávamos diante de uma pesquisa que era a afirmação de uma nova forma de refletir/intervir na experiência social, com seus rebatimentos na reflexão da metodologia de pesquisa. Para além da pesquisa-ação, da pesquisa-intervenção, o que tínhamos ali era uma &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;pesquisa visceral&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;i&amp;gt;.&amp;lt;/i&amp;gt; Nesse novo tipo de pesquisa, ressaltava ainda, o pesquisador comprometido com a reflexão/exposição da &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;pesquisa visceral&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; pode permitir a reflexão do ser humano e as suas circunstâncias. Ou seja, um dos nortes da presente escrita de pesquisa permite a reflexão das configurações históricas das identidades sociais e os processos de identificação. Por outro lado, a reflexão de suas circunstâncias permite a introdução das dimensões da opressão, do contexto, do lugar, do espaço-temporalidade da ação. (SILVA, 2012)&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;O que a reflexão acima permite afirmar é que não é possível construir uma Ciência Social sem considerar a Pesquisa e o/a Pesquisador/a Visceral como alguém que desenvolve a sua pesquisa encarnando a escrita na experiência das suas circunstâncias existenciais. Isso justifica a valorização das suas vivências como conexão entre os contextos em que está inserido, de forma a eleger as entranhas das suas experiências e relações sociais-humanas-culturais como ponto de partida da pesquisa.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;Assim, ao valorizar e transformar as experiências dos/as pesquisadores/as oriundos dos contextos de Favelas e Quebradas, onde o capitalismo se revela mais desumano e cruel, as Pesquisas Viscerais possibilitam críticas inovadoras. No entanto, os/as Pesquisadores/as Viscerais, ao problematizarem a própria condição existencial, nesses contextos, são muitas vezes criminalizados e estigmatizados. Suas críticas trazem consequências factuais para si, tais como, ver o seu patrimônio na favela ser confiscado, sob jugo de grupos armados não estatais, com expulsão compulsória do morro. Ameaçados de perderem a própria vida, juntamente com a sua família, precisam abandonar tudo o que construíram na Favela. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Isso é a essência da ideia de expor as próprias vísceras.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;Além disso, o conhecimento trazido pelo/a Pesquisador/a Visceral muitas vezes&amp;amp;nbsp; é considerado pelos grandes Centro Acadêmicos como mero senso comum, sem valor científico, pois não foi enquadrado na “terceira pessoa”, conforme os ditames das normas academicistas, que constroem conhecimentos “desencarnados”, distantes da realidade social brasileira.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;Desse modo, os/as Pesquisadores/as Viscerais, ao narrarem os contextos nos quais estão inseridos, são obrigados a expor as próprias vísceras, isto é, as suas NARRATIVAS VISCERAIS, criam uma vulnerabilidade para si, pois, após narrar, são obrigados a conviver com as consequências que a sua narrativa vai gerar.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;As vísceras existenciais do/da Pesquisador/a se materializa numa relação social em que a reflexão crítica acerca da sua vivência com a história local cria os nexos necessários para a conexão dos contextos com a produção de conhecimento científico, o que configura a &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Pesquisa Visceral.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; Ou seja, o/a &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Pesquisador/a Visceral&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; é um sujeito do conhecimento comprometido politicamente que, ao se valorizar na pesquisa, enquanto sujeito, cria nexos entre contextos históricos diferentes, que amalgamam a sua biografia às histórias locais.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;O/a&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Pesquisador/a Visceral&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;estuda aquilo que expõe as próprias vísceras, tentando compreender as Favelas e as Quebradas das suas experiências, percebendo que está dentro e fora, ao mesmo tempo, daquilo que pesquisa. Não há como esse/a pesquisador/a se distanciar dos marcos históricos e identitários que o/a constroem.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;Estamos diante de uma situação nova e inovadora para as pesquisas sociais, que não pode ser castrada, pois o/a &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Pesquisador/a Visceral&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;i&amp;gt;, &amp;lt;/i&amp;gt;que está emergindo das Classes Populares às universidades, por meio das lutas sociais, tais como as políticas de Cotas Raciais, é crucial para o desenvolvimento das Ciências Sociais e as consequências positivas que daí emergirão. É absolutamente necessário valorizar esse tipo de Pesquisa, pois é aí que se criam os nexos empíricos lógicos e suficientes para a coerência de uma Ciência Social conectada com a realidade do seu país. O/A &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;pesquisador/a visceral&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; tem nas suas vísceras as várias experiências que o/a ligam aos múltiplos contextos da sua pesquisa.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;É importante frisar que tal pesquisa não pretende elaborar uma “meta-metodologia” que inclua todos os níveis e dimensões de relação e interação social com os contextos das Favelas e Quebradas. Não se trata de sugerir, ingenuamente, que só um de “dentro” da Favela é capaz de alcançar uma realidade mais concreta ou uma “verdade” dos fatos mais pura, acerca das lógicas que se tecem nas Favelas e Quebradas.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;O que se quer é problematizar a eficácia da relação que se estabelece entre pesquisador e “objeto”, como uma relação de interioridade-exterioridade, em que a cada instante em que somos surpreendidos na pesquisa, nos tornamos outro/a pesquisador/a, diferente do que éramos antes da surpresa, pois não somente o que está sendo pesquisado se torna outra coisa, diferente daquilo que enxergávamos anteriormente, como também o/a própria Pesquisado/a Visceral se transforma ao tomar consciência daquilo que passa no seu contexto, visto por outra lente.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; É assim que se torna relevante a história de vida do/a Pesquisador com as Favelas e Quebradas. A Narrativa Visceral permite posicionar os interlocutores e situar o/a pesquisador/a, e não estou falando aqui de lugar de fala, mas de posicionamento político-crítico e revolucionário, pois os/as interlocutores/as poderão dialogar com os sentidos que se relacionam com a experiência de vida de quem sobrevive em circunstâncias limites, tais como o/a trabalhador/a morador de Favelas e Quebradas.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;Diante do que foi exposto, é possível afirmar que o que está em jogo nas Pesquisas Viscerais não é uma discussão simplista sobre uma disputa entre paradigmas acadêmicos, de razão cartesiana (cujas pesquisas fundam-se na hipervalorização de dados matematizáveis, universais), e as singularidades ou idiossincrasias dos/das pesquisadores/as Viscerais. É, sim, a valorização das experiências desses sujeitos no processo de construção de conhecimento científico. Ou seja, trata-se da chegada e não da partida de seus contextos.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;Para não concluir...&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;Expor as próprias vísceras dialoga com uma concepção presente no Candomblé, na Umbanda e, naturalmente, nas Favelas e Quebradas, que é a ideia de ‘corpo fechado’. Abrir o corpo do/a Pesquisador/a Visceral, distante do objeto, nos permite não tomar o singular como uma particularidade estrita, mas sim, nos perceber habitados por singulares que nos atravessam e ampliam as nossas possibilidades de pesquisar. Assim, as vísceras são aberturas, ou seja, zonas de possibilidades e de indiscernibilidade que nos equalizam nas situações de opressão.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;Dito de outra forma, é a condição de opressão que rompe as distâncias ou proximidades fabricadas por discursos metodológicos, desencarnados de um corpo que sofre factualmente as consequências do capitalismo e permite a emergência de novos sentidos nas aberturas dos corpos/corpus fechados. “Aos viscerais é possível ler o que está em jogo, ou seja, riscos e tensões naquilo que vemos como situações cotidianas. São pesquisas viscerais, na carne que se faz verbo e do verbo que se faz navalha.”(SILVA, 2014, p. 38).&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;line-height:150%&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:&amp;quot; times=&amp;quot;&amp;quot; new=&amp;quot;&amp;quot; roman&amp;quot;,serif&amp;quot;=&amp;quot;&amp;quot;&amp;gt;REFERÊNCIAS&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;SILVA, R. T.&amp;amp;nbsp; &#039;&#039;&#039;Escola-Favela e Favela-Escola&#039;&#039;&#039;: &amp;quot;esse menino não tem jeito!&amp;quot; – Petrópolis, RJ: De Petrus et Alii: Rio de Janeiro: FAPERJ, 2012.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;SILVA, R. T.; ALVES, L. P.; COLLET, H. &#039;&#039;&#039;Alfavela: Pesquisas Viscerais em Educação.&#039;&#039;&#039; – Lisboa/Portugal: Chiado, 2014.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rodrigo Torquato</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://homologacao2.wikifavelas.com.br/index.php?title=Educa%C3%A7%C3%A3o,_Favelas_e_Quebradas:_Racionais_MC%27s_-_Escutas_Comentadas&amp;diff=3212</id>
		<title>Educação, Favelas e Quebradas: Racionais MC&#039;s - Escutas Comentadas</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://homologacao2.wikifavelas.com.br/index.php?title=Educa%C3%A7%C3%A3o,_Favelas_e_Quebradas:_Racionais_MC%27s_-_Escutas_Comentadas&amp;diff=3212"/>
		<updated>2020-01-12T01:17:39Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rodrigo Torquato: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;EDUCAÇÃO, FAVELAS E QUEBRADAS&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;: RACIONAIS MC,s – ESCUTAS COMENTADAS&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p align=&amp;quot;right&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:right&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Prof. Rodrigo Torquato - IEAR-UFF&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Trata-se de um Curso de Extensão, realizado no biênio 2019/2020, no Instituto de Educação de Angra dos Reis, da Universidade Federal Fluminense (IEAR/UFF), e&amp;amp;nbsp;coordenado pelo professor Rodrigo Torquato e pelo graduando e companheiro de luta Mario Ghettogroove Sergio. É uma realização do Grupo de Pesquisa ALFAVELA/UFF, em parceria com o Coletivo UBUNTUFF/IEAR – “Eu sou porque nós somos”. A carga horária é de 80 horas de duração, distribuídas em quarenta horas de aula e quarenta horas de leituras e escutas dos materiais indicados para fundamentar os debates. A primeira turma é composta por 170 inscritos, entre os quais estão professores, estudantes, ativistas sociais e demais interessados, que participam de forma presencial e/ou a distância por meio de canais da internet. &#039;&#039;&#039;EDUCAÇÃO, FAVELAS E QUEBRADAS&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;: RACIONAIS MC,s – ESCUTAS COMENTADAS &#039;&#039;dá prosseguimento a um rol de estudos – transformados em Extensão –, iniciado em 2016 com os cursos “CAROLINA MARIA DE JESUS: UMA INTELECTUAL VISCERAL” e “PAULO FREIRE - LEITURAS COMENTADAS” (&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Grupo de Pesquisa ALFAVELA-UFF - &amp;lt;u&amp;gt;[http://alfavela.pro.br/ http://alfavela.pro.br/]&amp;lt;/u&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;).&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;A justificativa para a inclusão de um Verbete, no Dicionário Marielle Franco, referente a um Curso de Extensão com tamanha ousadia, se dá por um motivo político e um pedagógico.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O primeiro – o político – representa o notório desconhecimento, por parte dos atuais governantes, das atividades de Pesquisa e Extensão realizadas nas Universidades Públicas Brasileiras. Tal desconhecimento é reforçado e agravado com as inúmeras declarações proferidas por agentes políticos, lotados em cargos do Governo nas esferas Federal, Estadual e Municipal.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O segundo – o pedagógico – converge para a ideia de que o registro dos objetivos, da metodologia e dos conteúdos, aqui, neste Dicionário, servirá de ponto de partida para a difusão e replicagem desse Curso em outros Estados Brasileiros, ou, até mesmo, em outros países.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Logo, diante dos múltiplos ataques que a Universidade Pública Brasileira vem sofrendo, principalmente após o ingresso das Classes Populares no universo acadêmico (conquista oriunda das lutas sociais), torna-se necessário amalgamar o conhecimento científico produzido nesses espaços com as culturas e conhecimentos forjados nos cotidianos das Favelas e Quebradas. Em outras palavras, a pretensão de um Curso dessa magnitude é compreender o que se passa nos cotidianos desse espaço popular, a fim de expor essa realidade fora dos limites do distanciamento acadêmico.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;EDUCAÇÃO, FAVELAS E QUEBRADAS&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;: RACIONAIS MC,s – ESCUTAS COMENTADAS&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;– FUNDAMENTAÇÃO E METODOLOGIA&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Aprofundar-se no universo de culturas e conhecimentos apresentados por este Grupo de Rap, os Racionais MC’s, constituído por jovens de “Quebradas”, revelará um Brasil construído por aqueles que “sobrevivem no inferno” (em zonas de conflitos) e, consequentemente, constróem uma “narrativa visceral” de suas vivências, o que não pode ser descartado pela Universidade Pública. &amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;No entanto, é preciso admitir que, para abordar de forma profunda a obra de Racionais MC’s, faz-se mister considerar a complexidade apresentada nas narrativas e as várias dimensões que constituem a realidade descrita.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Exatamente por isso, parte-se do pressuposto de que aquele que vem fazer um Curso de Racionais MC’s, numa Universidade Federal, traz consigo não somente o interesse acadêmico e/ou uma simples curiosidade, mas, fundamentalmente, muitos saberes acerca dos temas abordados pelos próprios Racionais em sua Obra.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Esses diálogos possibilitarão uma compreensão que vai além da proposta do grupo, tanto do ponto de vista histórico, sociológico, geopolítico, antirracista, quanto da perspectiva metodológica, pois, de alguma forma, para o estudo de temáticas tão viscerais, será necessário o diálogo com os diversos saberes presentes. Dessa forma, a metodologia do Curso é sustentada a partir de dois Princípios: 1) o Princípio da Complexidade dos Conteúdos na Obra de Racionais MC’s; e 2) o Princípio da Horizontalidade dos Saberes.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O primeiro Princípio, a Complexidade dos Conteúdos, sustenta a ideia de que as obras dos Racionais apresentam um raio-x do Brasil, amalgamando uma quantidade de conteúdos que &amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;perpassa um período histórico de trinta anos. Logo, todos os saberes, conhecimentos e problematizações envolvidos em suas músicas e narrativas compreendem um grau significativo de complexidade das problemáticas tratadas.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Sendo assim, o segundo Princípio, a Horizontalidade dos Saberes, encontra-se totalmente imbricado ao primeiro, na medida em que mostra que a quantidade de conteúdos da obra de Racionais realiza-se num grau tamanho de complexidade e de profundidade, que uma pessoa só, seja acadêmica ou militante, não consegue abarcar, de forma vertical e unilateral, &amp;amp;nbsp;todos os saberes dessas narrativas.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;É importante ressaltar que são esses Princípios que dão sustentabilidade e fundamentação ao que se denomina aqui de Desafio Metodológico, cujo ancoradouro &amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;se firma em três práticas educativas, oriundas de movimentos sociais e de educação popular:&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;I – &amp;amp;nbsp;PVNC (Pré-vestibular para Negros e Carentes) – A formação política do estudante de Favelas e Quebradas, com compromisso para além do individualismo e da ideia de meritocracia com a entrada na Universidade – A DISCIPLINA CULTURA E CIDADANIA.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;II – MST – (Movimento dos trabalhadores rurais sem-terra): Participação horizontal de todos, a partir da concepção de brigadas – AS BRIGADAS DE ORGANIZAÇÃO POLÍTICO-PEDAGÓGICA DA ESCOLA NACIONAL FLORESTAN FERNANDES.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;III – PAULO FREIRE – a substituição da concepção de aula por CÍRCULO DE CULTURA.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;A denominação Desafios Metodológicos reside na ideia de que um curso com o grau de complexidade como o da obra de Racionais não permite fazer uso de uma metodologia com procedimentos definidos. No entanto, &amp;amp;nbsp;para poder dar alguma coesão, do ponto de vista didático-pedagógico, foi necessário sistematizar com rigor o temário pretendido &amp;amp;nbsp;para trabalho, articulando com&amp;amp;nbsp; a importância que tem a obra de Racionais. Para isso, as aulas foram divididas em cinco momentos.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;1º momento – Escuta-leitura dos textos obrigatórios&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O primeiro momento consiste na Escuta-leitura das músicas selecionadas para o encontro do dia. Assim, parte-se da ideia de que a Obra principal a ser abordada no curso são as letras dos Racionais MC’s. Todas as Leituras Complementares que venham dialogar com as Letras das Músicas (como, por exemplo, no caso da categoria de Necropolítica ou na questão do machismo), ancorando o temário de conteúdos programáticos, são secundárias, visto que o Curso adotou como Leitura Principal a Obra Completa dos Racionais MC’s, desde ‘Holocausto Urbano’ até ‘Cores e Valores’. A duração prevista desse primeiro momento é de 20 minutos.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;2º momento – Apresentação do tema que dialogará com os comentários&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O segundo momento da aula representa a apresentação do tema que dialogará com os comentários analíticos. Aqui, os responsáveis pela coordenação do Curso apresentarão alguns temas. Em alguns encontros, os expositores serão convidados que estudam o tema e estão melhor qualificados para apresentá-lo. Esse momento se dá, após a escuta-leitura dos textos-músicas da obra de Racionais. A duração prevista é de 1h10 minutos.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;3º momento – Café com articulação&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O terceiro momento se configura como uma “parada pro café”. No entanto, além de representar um período de pausa e alimentação, &amp;amp;nbsp;será um intervalo de tempo em que todos os participantes do Encontro, inclusive os que estiverem via internet, terão um momento específico para questionar quem apresentou o tema, criticar ou sugerir algum aprofundamento. Somente neste momento do café com articulação, aquele que apresentou o tema do dia poderá replicar as críticas a ele dirigidas. Caso estas venham ocorrer após esse momento, quem apresentou a temática deverá esperar até acabar o Encontro para replicar, caso tenha esse interesse.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Esse momento do café é de suma importância para os objetivos do Curso, pois visa à prática da articulação, do diálogo e das trocas de afetos. No entanto, é também o momento de tirar dúvida, de fazer uma crítica a quem apresentou o tema / conteúdo do dia. A duração prevista é de 30 minutos.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;4º momento – Comentários temáticos a partir das canções, das músicas, dos textos-músicas 1h50&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Esse momento é o que materializa os Princípios que sustentam o Curso. Nesta etapa, haverá um microfone aberto para a participação do coletivo, proporcionando a valorização e a horizontalidade de todos os saberes, de forma a revelar o reconhecimento do grau de complexidade da Obra dos Racionais MC’s. Será sugerido um tempo de até 5 minutos para cada participação.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O grande desafio desse momento é manter a proposta de que aquele/a que fizer a apresentação do tema naquele dia, que acontecerá no segundo momento, &amp;amp;nbsp;não terá o “direito” de réplica. É nesse momento do Encontro que uma prática cara aos objetivos do Curso será exercitada: a prática da Escuta. É um momento para aprender a escutar o outro.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;As críticas são muitas vezes criminalizadas, como aconteceu com os próprios Racionais. A crítica à sociedade brasileira foi criminalizada por diversas autoridades, o que acarretou muitas consequências à carreira e à difusão da Obra do Grupo. Ou seja, ao narrarem os contextos nos quais estavam inseridos, foram obrigados a expor as próprias vísceras, isto é as NARRATIVAS VISCERAIS (conceito derivado da categoria &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Pesquisa e Pesquisador/a Visceral&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;, que, posteriormente, deverá ganhar uma verbete próprio). Aquelas nas quais quem narra cria uma vulnerabilidade para si, pois, após narrar, é obrigado a conviver com as consequências que a sua narrativa vai gerar no contexto em que está inserido.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;No caso dos Racionais MC’s, a sua NARRATIVA VISCERAL transformou a vida deles, como eles mesmos assumem em entrevistas, em um verdadeiro inferno. Assim, eles tiveram de sobreviver num outro inferno – pela segunda vez, já que a primeira era a própria vida de sofrimento e lutas cotidianas – devido às críticas que faziam ao Brasil.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;5º momento – Momento de informes&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O último momento ficará reservado para informes gerais, com duração prevista de 10 minutos.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O conteúdo está diretamente ligado à análise das músicas e dos livros da Bibliografia Complementar do Curso, distribuídos pelos Eixos Temáticos elencados abaixo:&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;1 - História e Contexto Histórico,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;2 - Violências Cotidianas, Direitos Civis e Criminologia Crítica,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;3 - Escolas, escolarização e racismo,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;4 - Estéticas, machismo e Mulheres Negras,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;5 - Literaturas &amp;quot;marginais?&amp;quot;,&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;6 - Relação Favela x asfalto e Necropolítica,&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;7 - Musicalidades e Literaturas precedentes,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;8 - Formação de Professor(a) nas/das Favelas-Quebradas,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;9 - Inteligência Bandida - uma questão conceitual,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;10 - Encerramento&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Já no que tange à didática de ensino para cada Encontro-aula, a proposta é uma atividade planejada de forma prévia, porém, aberta de tal modo, que impulsione a participação do coletivo presente, especialmente em um dos momentos previstos na Metodologia.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Para a aprovação e conclusão do Curso serão consideradas a presença e a participação nos debates e exposição dos textos, previstos dentro da Metodologia. Os critérios de avaliação serão: APTO ou NÃO APTO.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O objetivo Geral é proporcionar uma Formação Coletiva, Crítica, Política e Dialógica. Já os objetivos específicos são: a) estudar e divulgar a Obra dos Racionais MC’s; b) apresentar e tentar compreender os contextos de quem está obrigado a “sobreviver no inferno”; c) discutir a importância dos Saberes e Conhecimentos oriundos da Favelas e Quebradas; ampliar a formação dos professores e dos militantes sociais que atuam no Campo da Educação e dos Direitos Sociais e Humanos.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Referências Bibliográficas&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Principais&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;RACIONAIS MC’s. &#039;&#039;&#039;Obra Completa (DISCOGRAFIA)&#039;&#039;&#039; – do Holocausto Urbano até Cores e Valores.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;JOCENIR. &#039;&#039;&#039;Diário de um detento: o livro.&#039;&#039;&#039; São Paulo: Labortexto Editorial, 2001.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Complementares&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;BAMBIRRA, V. &#039;&#039;&#039;O capitalismo dependente latino-americano.&#039;&#039;&#039; Florianópolis: Insular, 2012.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;BARATTA, A. &#039;&#039;&#039;Criminologia Crítica e Crítica do Direito Penal: introdução à sociologia do direito penal.&#039;&#039;&#039; 6 ed. Rio de Janeiro: Editora Revan: Instituto Carioca de Criminologia, 2011.&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;BATISTA, N. Punidos e mal pagos: violência, justiça, segurança pública e direitos humanos no Brasil hoje. Rio de Janeiro: Revan, 1990.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;BATISTA, V. M. &#039;&#039;&#039;Introdução crítica à criminologia brasileira.&#039;&#039;&#039; 2 ed. Rio de Janeiro-RJ: Revan, 2012.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;__________. &#039;&#039;&#039;O medo na cidade do Rio de Janeiro: dois tempos de uma história.&#039;&#039;&#039; Rio de Janeiro: Revan, 2003.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;BRASIL. &#039;&#039;&#039;Constituição da República Federativa do Brasil&#039;&#039;&#039; de 1988.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;D`ELIA FILHO, O. Z. &#039;&#039;&#039;Indignos de vida: a forma jurídica da política de extermínio de inimigos na cidade do Rio de Janeiro.&#039;&#039;&#039; Rio de Janeiro: Revan, 2015.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;DOWDNEY, L. &#039;&#039;&#039;Crianças do tráfico&#039;&#039;&#039;: um estudo de caso de crianças em violência armada organizada no Rio de Janeiro. Rio de Janeiro: 7 Letras, 2003.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;FANON, Frantz. &#039;&#039;&#039;Os condenados da terra.&#039;&#039;&#039; Juiz de Fora: Ed. UFJF, 2005.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;FREIRE, Paulo. &#039;&#039;&#039;Conscientização: teoria e prática da libertação; uma introdução ao pensamento de Paulo Freir&#039;&#039;&#039;e.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;São Paulo: Moraes, 1980.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;_____________. &#039;&#039;&#039;Pedagogia do Oprimido&#039;&#039;&#039;. Rio de Janeiro: Paz e Terra, 2016.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;_____________. &#039;&#039;&#039;Pedagogia da Autonomia: saberes necessários à prática educativa.&#039;&#039;&#039; São Paulo: Paz e Terra, 1996.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;LEITE, M. P. &#039;&#039;&#039;Para além da metáfora da guerra. Percepções sobre cidadania, violência e paz no Grajaú, um bairro carioca. &#039;&#039;&#039;RJ: PPGSA/IFCS/UFRJ (tese de doutorado em Sociologia), 2001.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;LUDEMIR, J. &#039;&#039;&#039;Sorria, você está na Rocinha&#039;&#039;&#039;. RJ: Record, 2004.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;MACHADO DA SILVA, L. A. &#039;&#039;&#039;Sociabilidade violenta:&#039;&#039;&#039; por uma interpretação da criminalidade contemporânea no Brasil, in RIBEIRO, L. C. Q. (org.) Entre a coesão e a fragmentação, a cooperação e o conflito. SP, Perseu Abramo/RJ: Fase, 2004.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;MARINI, R. M. &#039;&#039;&#039;Subdesenvolvimento e revolução&#039;&#039;&#039;. 5.ed. Florianópolis: Insular, 2014.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;_____________ &#039;&#039;&#039;Dialética da dependência&#039;&#039;&#039;. Petrópolis/RJ: Vozes; Buenos Aires: CLACSO, 2000.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;MARTINS, J. S. &#039;&#039;&#039;Linchamento: a justiça popular no Brasil.&#039;&#039;&#039; São Paulo: Contexto, 2015.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;MOLINA, A.G.P. &#039;&#039;&#039;O que é Criminologia?&#039;&#039;&#039; São Paulo: Ed. Revista do Tribunais, 2013.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Relatório da Intervenção no Rio&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;– 16/02/2018 a 16/04/2018 – Centro de Estudo de Segurança e Cidadania/ CESEC &amp;amp; Observatório da Intervenção, 2018.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;RAUTER, C. &#039;&#039;&#039;Criminologia e subjetividade no Brasil.&#039;&#039;&#039; Rio de Janeiro: Revan, 2003.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;RIBEIRO, A. C. T.&amp;amp;nbsp; &#039;&#039;&#039;Cidade e capitalismo periférico:&#039;&#039;&#039; em direção à experiência popular.&amp;amp;nbsp; Margem Esquerda, v. 12, p. 25-31, 2008.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;RIBEIRO, L. C. Q. e KAZTMAN, R.&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; &#039;&#039;&#039;A cidade contra a Escola?&#039;&#039;&#039; Segregação urbana e desigualdades educacionais em grandes cidades da América Latina. Rio de Janeiro: Letra Capital: FAPERJ; Montevidéu-Uruguai: IPPES, 2008.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;SANTOS, J. C.&amp;amp;nbsp; &#039;&#039;&#039;Direito Penal&#039;&#039;&#039; - Parte Geral. 4.ed. Florianópolis: Conceito Editorial, 2010.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;SILVA, R. T.&amp;amp;nbsp; &#039;&#039;&#039;Escola-Favela e Favela-Escola&#039;&#039;&#039;: &amp;quot;esse menino não tem jeito!&amp;quot; Petrópolis&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;TERRA, J. M. &amp;amp; CARVALHO, T. F. &#039;&#039;&#039;Justiça paralela: criminologia crítica, pluralismo jurídico e (sub) cidadania em uma favela do Rio de Janeiro.&#039;&#039;&#039; Rio de Janeiro: Revan, 2015.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;VALENTE, J. L. &#039;&#039;&#039;Upps: governos militarizados e a ideia de pacificação.&#039;&#039;&#039; Rio de Janeiro: Revan, 2016.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;ZAFFARONI, E. R. &#039;&#039;&#039;O inimigo no Direito Penal.&#039;&#039;&#039; 2 ed. Rio de Janeiro-RJ: Revan, 2007.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;ZAFFARONI, E. R., BATISTA, N., ALAGIA, A., SLOKAR, A. &#039;&#039;&#039;Direito Penal Brasileiro – I. &#039;&#039;&#039;Rio de Janeiro: Revan, 2003.&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;ZOLO, D. &#039;&#039;&#039;Teoria e crítica do Estado de Direito&#039;&#039;&#039;. In. COSTA, P. &amp;amp; ZOLO, D. (org.) &#039;&#039;&#039;O Estado de Direito: história, teoria, crítica.&#039;&#039;&#039; São Paulo: Martins Fontes, 2006.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;RAMOS, Guerreiro. &#039;&#039;&#039;Mito e verdade da revolução brasileira.&#039;&#039;&#039; Editora Insular – IELA, 2016.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Sites indicados&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
1 - GRUPO DE PESQUISA ALFAVELA&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;color:blue&amp;quot;&amp;gt;[http://alfavela.pro.br/ http://alfavela.pro.br/]&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span lang=&amp;quot;EN-US&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;2 - Beat Street 1984&amp;lt;br/&amp;gt; &amp;lt;u&amp;gt;[https://www.youtube.com/watch?v=c_ShwO10d6g&amp;amp;feature=youtu.be&amp;amp;fbclid=IwAR0aknN_9VuZEzRCHvhHRGC1zB99JJ8_slc54MgW6tBD_Ud_6CYzUaPPh1U https://www.youtube.com/watch?v=c_ShwO10d6g&amp;amp;feature=youtu.be]&amp;lt;/u&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span lang=&amp;quot;EN-US&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;3 - Breakdance 1984 Break Dance&amp;lt;br/&amp;gt; &amp;lt;u&amp;gt;[https://www.youtube.com/watch?v=G2asUF5v8ZM&amp;amp;feature=youtu.be&amp;amp;fbclid=IwAR1onLjeiA98Am7mnYqmarOogawmPpG1Lef_-OTFOPYxJVpk-Wz2JRJ-fko https://www.youtube.com/watch?v=G2asUF5v8ZM&amp;amp;feature=youtu.be]&amp;lt;/u&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;4 - Passinhos dos anos 80 e 90 e etc.&amp;lt;br/&amp;gt; &amp;lt;u&amp;gt;[https://www.youtube.com/watch?v=xwXynxEJF3M&amp;amp;feature=youtu.be&amp;amp;fbclid=IwAR2ilPPlVbHmcwTGHO1HvkK0tqtUgkgrgBVCo1CyEVZaWm-36HKZYjnuRYo https://www.youtube.com/watch?v=xwXynxEJF3M&amp;amp;feature=youtu.be]&amp;lt;/u&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Zg92v4lE-Zo https://www.youtube.com/watch?v=Zg92v4lE-Zo]&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;5 - Endereço dos Bailes&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;[https://www.youtube.com/watch?v=mhdt-ZUx9DY&amp;amp;feature=youtu.be https://www.youtube.com/watch?v=mhdt-ZUx9DY&amp;amp;feature=youtu.be]&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rodrigo Torquato</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://homologacao2.wikifavelas.com.br/index.php?title=Educa%C3%A7%C3%A3o,_Favelas_e_Quebradas:_Racionais_MC%27s_-_Escutas_Comentadas&amp;diff=3211</id>
		<title>Educação, Favelas e Quebradas: Racionais MC&#039;s - Escutas Comentadas</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://homologacao2.wikifavelas.com.br/index.php?title=Educa%C3%A7%C3%A3o,_Favelas_e_Quebradas:_Racionais_MC%27s_-_Escutas_Comentadas&amp;diff=3211"/>
		<updated>2020-01-12T01:04:21Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rodrigo Torquato: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;EDUCAÇÃO, FAVELAS E QUEBRADAS&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;: RACIONAIS MC,s – ESCUTAS COMENTADAS&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p align=&amp;quot;right&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:right&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Prof. Rodrigo Torquato - IEAR-UFF&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Trata-se de um Curso de Extensão, coordenado pelo professor Rodrigo Torquato, realizado no biênio 2019/2020, no Instituto de Educação de Angra dos Reis, da Universidade Federal Fluminense (IEAR/UFF). É uma realização do Grupo de Pesquisa ALFAVELA/UFF, em parceria com o Coletivo UBUNTUFF/IEAR – “Eu sou porque nós somos”, sobretudo com o graduando e Companheiro de luta, membro deste Coletivo, MARIO GHETTOGROOVE SERGIO, também responsável pela coordenação do Curso. A carga horária é de 80 horas de duração, distribuídas em quarenta horas de aula e quarenta horas de leituras e escutas dos materiais indicados para fundamentar os debates. A primeira turma é composta por 170 integrantes, entre os quais estão professores, estudantes, ativistas sociais e demais interessados, que participam de forma presencial e/ou a distância por meio de canais da internet. &#039;&#039;&#039;EDUCAÇÃO, FAVELAS E QUEBRADAS&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;: RACIONAIS MC,s – ESCUTAS COMENTADAS &#039;&#039;dá prosseguimento a um rol de estudos – transformados em Extensão –, iniciado em 2016 com os cursos “CAROLINA MARIA DE JESUS: UMA INTELECTUAL VISCERAL” e “PAULO FREIRE - LEITURAS COMENTADAS” (&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Grupo de Pesquisa ALFAVELA-UFF - &amp;lt;u&amp;gt;[http://alfavela.pro.br/ http://alfavela.pro.br/]&amp;lt;/u&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;).&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;A justificativa para a inclusão de um Verbete, no Dicionário Marielle Franco, referente a um Curso de Extensão com tamanha ousadia, se dá por um motivo político e um pedagógico.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O primeiro – o político – representa o notório desconhecimento, por parte dos atuais governantes, das atividades de Pesquisa e Extensão realizadas nas Universidades Públicas Brasileiras. Tal desconhecimento é reforçado e agravado com as inúmeras declarações proferidas por agentes políticos, lotados em cargos do Governo nas esferas Federal, Estadual e Municipal.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O segundo – o pedagógico – converge para a ideia de que o registro dos objetivos, da metodologia e dos conteúdos, aqui, neste Dicionário, servirá de ponto de partida para a difusão e replicagem desse Curso em outros Estados Brasileiros, ou, até mesmo, em outros países.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Logo, diante dos múltiplos ataques que a Universidade Pública Brasileira vem sofrendo, principalmente após o ingresso das Classes Populares no universo acadêmico (conquista oriunda das lutas sociais), torna-se necessário amalgamar o conhecimento científico produzido nesses espaços com as culturas e conhecimentos forjados nos cotidianos das Favelas e Quebradas. Em outras palavras, a pretensão de um Curso dessa magnitude é compreender o que se passa nos cotidianos desse espaço popular, a fim de expor essa realidade fora dos limites do distanciamento acadêmico.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;EDUCAÇÃO, FAVELAS E QUEBRADAS&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;: RACIONAIS MC,s – ESCUTAS COMENTADAS&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;– FUNDAMENTAÇÃO E METODOLOGIA&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Aprofundar-se no universo de culturas e conhecimentos apresentados por este Grupo de Rap, os Racionais MC’s, constituído por jovens de “Quebradas”, revelará um Brasil construído por aqueles que “sobrevivem no inferno” (em zonas de conflitos) e, consequentemente, constróem uma “narrativa visceral” de suas vivências, o que não pode ser descartado pela Universidade Pública. &amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;No entanto, é preciso admitir que, para abordar de forma profunda a obra de Racionais MC’s, faz-se mister considerar a complexidade apresentada nas narrativas e as várias dimensões que constituem a realidade descrita.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Exatamente por isso, parte-se do pressuposto de que aquele que vem fazer um Curso de Racionais MC’s, numa Universidade Federal, traz consigo não somente o interesse acadêmico e/ou uma simples curiosidade, mas, fundamentalmente, muitos saberes acerca dos temas abordados pelos próprios Racionais em sua Obra.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Esses diálogos possibilitarão uma compreensão que vai além da proposta do grupo, tanto do ponto de vista histórico, sociológico, geopolítico, antirracista, quanto da perspectiva metodológica, pois, de alguma forma, para o estudo de temáticas tão viscerais, será necessário o diálogo com os diversos saberes presentes. Dessa forma, a metodologia do Curso é sustentada a partir de dois Princípios: 1) o Princípio da Complexidade dos Conteúdos na Obra de Racionais MC’s; e 2) o Princípio da Horizontalidade dos Saberes.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O primeiro Princípio, a Complexidade dos Conteúdos, sustenta a ideia de que as obras dos Racionais apresentam um raio-x do Brasil, amalgamando uma quantidade de conteúdos que &amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;perpassa um período histórico de trinta anos. Logo, todos os saberes, conhecimentos e problematizações envolvidos em suas músicas e narrativas compreendem um grau significativo de complexidade das problemáticas tratadas.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Sendo assim, o segundo Princípio, a Horizontalidade dos Saberes, encontra-se totalmente imbricado ao primeiro, na medida em que mostra que a quantidade de conteúdos da obra de Racionais realiza-se num grau tamanho de complexidade e de profundidade, que uma pessoa só, seja acadêmica ou militante, não consegue abarcar, de forma vertical e unilateral, &amp;amp;nbsp;todos os saberes dessas narrativas.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;É importante ressaltar que são esses Princípios que dão sustentabilidade e fundamentação ao que se denomina aqui de Desafio Metodológico, cujo ancoradouro &amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;se firma em três práticas educativas, oriundas de movimentos sociais e de educação popular:&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;I – &amp;amp;nbsp;PVNC (Pré-vestibular para Negros e Carentes) – A formação política do estudante de Favelas e Quebradas, com compromisso para além do individualismo e da ideia de meritocracia com a entrada na Universidade – A DISCIPLINA CULTURA E CIDADANIA.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;II – MST – (Movimento dos trabalhadores rurais sem-terra): Participação horizontal de todos, a partir da concepção de brigadas – AS BRIGADAS DE ORGANIZAÇÃO POLÍTICO-PEDAGÓGICA DA ESCOLA NACIONAL FLORESTAN FERNANDES.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;III – PAULO FREIRE – a substituição da concepção de aula por CÍRCULO DE CULTURA.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;A denominação Desafios Metodológicos reside na ideia de que um curso com o grau de complexidade como o da obra de Racionais não permite fazer uso de uma metodologia com procedimentos definidos. No entanto, &amp;amp;nbsp;para poder dar alguma coesão, do ponto de vista didático-pedagógico, foi necessário sistematizar com rigor o temário pretendido &amp;amp;nbsp;para trabalho, articulando com&amp;amp;nbsp; a importância que tem a obra de Racionais. Para isso, as aulas foram divididas em cinco momentos.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;1º momento – Escuta-leitura dos textos obrigatórios&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O primeiro momento consiste na Escuta-leitura das músicas selecionadas para o encontro do dia. Assim, parte-se da ideia de que a Obra principal a ser abordada no curso são as letras dos Racionais MC’s. Todas as Leituras Complementares que venham dialogar com as Letras das Músicas (como, por exemplo, no caso da categoria de Necropolítica ou na questão do machismo), ancorando o temário de conteúdos programáticos, são secundárias, visto que o Curso adotou como Leitura Principal a Obra Completa dos Racionais MC’s, desde ‘Holocausto Urbano’ até ‘Cores e Valores’. A duração prevista desse primeiro momento é de 20 minutos.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;2º momento – Apresentação do tema que dialogará com os comentários&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O segundo momento da aula representa a apresentação do tema que dialogará com os comentários analíticos. Aqui, os responsáveis pela coordenação do Curso apresentarão alguns temas. Em alguns encontros, os expositores serão convidados que estudam o tema e estão melhor qualificados para apresentá-lo. Esse momento se dá, após a escuta-leitura dos textos-músicas da obra de Racionais. A duração prevista é de 1h10 minutos.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;3º momento – Café com articulação&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O terceiro momento se configura como uma “parada pro café”. No entanto, além de representar um período de pausa e alimentação, &amp;amp;nbsp;será um intervalo de tempo em que todos os participantes do Encontro, inclusive os que estiverem via internet, terão um momento específico para questionar quem apresentou o tema, criticar ou sugerir algum aprofundamento. Somente neste momento do café com articulação, aquele que apresentou o tema do dia poderá replicar as críticas a ele dirigidas. Caso estas venham ocorrer após esse momento, quem apresentou a temática deverá esperar até acabar o Encontro para replicar, caso tenha esse interesse.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Esse momento do café é de suma importância para os objetivos do Curso, pois visa à prática da articulação, do diálogo e das trocas de afetos. No entanto, é também o momento de tirar dúvida, de fazer uma crítica a quem apresentou o tema / conteúdo do dia. A duração prevista é de 30 minutos.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;4º momento – Comentários temáticos a partir das canções, das músicas, dos textos-músicas 1h50&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Esse momento é o que materializa os Princípios que sustentam o Curso. Nesta etapa, haverá um microfone aberto para a participação do coletivo, proporcionando a valorização e a horizontalidade de todos os saberes, de forma a revelar o reconhecimento do grau de complexidade da Obra dos Racionais MC’s. Será sugerido um tempo de até 5 minutos para cada participação.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O grande desafio desse momento é manter a proposta de que aquele/a que fizer a apresentação do tema naquele dia, que acontecerá no segundo momento, &amp;amp;nbsp;não terá o “direito” de réplica. É nesse momento do Encontro que uma prática cara aos objetivos do Curso será exercitada: a prática da Escuta. É um momento para aprender a escutar o outro.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;As críticas são muitas vezes criminalizadas, como aconteceu com os próprios Racionais. A crítica à sociedade brasileira foi criminalizada por diversas autoridades, o que acarretou muitas consequências à carreira e à difusão da Obra do Grupo. Ou seja, ao narrarem os contextos nos quais estavam inseridos, foram obrigados a expor as próprias vísceras, isto é as NARRATIVAS VISCERAIS (conceito derivado da categoria &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Pesquisa e Pesquisador/a Visceral&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;, que, posteriormente, deverá ganhar uma verbete próprio). Aquelas nas quais quem narra cria uma vulnerabilidade para si, pois, após narrar, é obrigado a conviver com as consequências que a sua narrativa vai gerar no contexto em que está inserido.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;No caso dos Racionais MC’s, a sua NARRATIVA VISCERAL transformou a vida deles, como eles mesmos assumem em entrevistas, em um verdadeiro inferno. Assim, eles tiveram de sobreviver num outro inferno – pela segunda vez, já que a primeira era a própria vida de sofrimento e lutas cotidianas – devido às críticas que faziam ao Brasil.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;5º momento – Momento de informes&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O último momento ficará reservado para informes gerais, com duração prevista de 10 minutos.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O conteúdo está diretamente ligado à análise das músicas e dos livros da Bibliografia Complementar do Curso, distribuídos pelos Eixos Temáticos elencados abaixo:&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;1 - História e Contexto Histórico,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;2 - Violências Cotidianas, Direitos Civis e Criminologia Crítica,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;3 - Escolas, escolarização e racismo,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;4 - Estéticas, machismo e Mulheres Negras,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;5 - Literaturas &amp;quot;marginais?&amp;quot;,&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;6 - Relação Favela x asfalto e Necropolítica,&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;7 - Musicalidades e Literaturas precedentes,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;8 - Formação de Professor(a) nas/das Favelas-Quebradas,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;9 - Inteligência Bandida - uma questão conceitual,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;10 - Encerramento&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Já no que tange à didática de ensino para cada Encontro-aula, a proposta é uma atividade planejada de forma prévia, porém, aberta de tal modo, que impulsione a participação do coletivo presente, especialmente em um dos momentos previstos na Metodologia.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Para a aprovação e conclusão do Curso serão consideradas a presença e a participação nos debates e exposição dos textos, previstos dentro da Metodologia. Os critérios de avaliação serão: APTO ou NÃO APTO.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O objetivo Geral é proporcionar uma Formação Coletiva, Crítica, Política e Dialógica. Já os objetivos específicos são: a) estudar e divulgar a Obra dos Racionais MC’s; b) apresentar e tentar compreender os contextos de quem está obrigado a “sobreviver no inferno”; c) discutir a importância dos Saberes e Conhecimentos oriundos da Favelas e Quebradas; ampliar a formação dos professores e dos militantes sociais que atuam no Campo da Educação e dos Direitos Sociais e Humanos.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Referências Bibliográficas&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Principais&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;RACIONAIS MC’s. &#039;&#039;&#039;Obra Completa (DISCOGRAFIA)&#039;&#039;&#039; – do Holocausto Urbano até Cores e Valores.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;JOCENIR. &#039;&#039;&#039;Diário de um detento: o livro.&#039;&#039;&#039; São Paulo: Labortexto Editorial, 2001.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Complementares&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;BAMBIRRA, V. &#039;&#039;&#039;O capitalismo dependente latino-americano.&#039;&#039;&#039; Florianópolis: Insular, 2012.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;BARATTA, A. &#039;&#039;&#039;Criminologia Crítica e Crítica do Direito Penal: introdução à sociologia do direito penal.&#039;&#039;&#039; 6 ed. Rio de Janeiro: Editora Revan: Instituto Carioca de Criminologia, 2011.&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;BATISTA, N. Punidos e mal pagos: violência, justiça, segurança pública e direitos humanos no Brasil hoje. Rio de Janeiro: Revan, 1990.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;BATISTA, V. M. &#039;&#039;&#039;Introdução crítica à criminologia brasileira.&#039;&#039;&#039; 2 ed. Rio de Janeiro-RJ: Revan, 2012.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;__________. &#039;&#039;&#039;O medo na cidade do Rio de Janeiro: dois tempos de uma história.&#039;&#039;&#039; Rio de Janeiro: Revan, 2003.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;BRASIL. &#039;&#039;&#039;Constituição da República Federativa do Brasil&#039;&#039;&#039; de 1988.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;D`ELIA FILHO, O. Z. &#039;&#039;&#039;Indignos de vida: a forma jurídica da política de extermínio de inimigos na cidade do Rio de Janeiro.&#039;&#039;&#039; Rio de Janeiro: Revan, 2015.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;DOWDNEY, L. &#039;&#039;&#039;Crianças do tráfico&#039;&#039;&#039;: um estudo de caso de crianças em violência armada organizada no Rio de Janeiro. Rio de Janeiro: 7 Letras, 2003.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;FANON, Frantz. &#039;&#039;&#039;Os condenados da terra.&#039;&#039;&#039; Juiz de Fora: Ed. UFJF, 2005.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;FREIRE, Paulo. &#039;&#039;&#039;Conscientização: teoria e prática da libertação; uma introdução ao pensamento de Paulo Freir&#039;&#039;&#039;e.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;São Paulo: Moraes, 1980.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;_____________. &#039;&#039;&#039;Pedagogia do Oprimido&#039;&#039;&#039;. Rio de Janeiro: Paz e Terra, 2016.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;_____________. &#039;&#039;&#039;Pedagogia da Autonomia: saberes necessários à prática educativa.&#039;&#039;&#039; São Paulo: Paz e Terra, 1996.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;LEITE, M. P. &#039;&#039;&#039;Para além da metáfora da guerra. Percepções sobre cidadania, violência e paz no Grajaú, um bairro carioca. &#039;&#039;&#039;RJ: PPGSA/IFCS/UFRJ (tese de doutorado em Sociologia), 2001.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;LUDEMIR, J. &#039;&#039;&#039;Sorria, você está na Rocinha&#039;&#039;&#039;. RJ: Record, 2004.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;MACHADO DA SILVA, L. A. &#039;&#039;&#039;Sociabilidade violenta:&#039;&#039;&#039; por uma interpretação da criminalidade contemporânea no Brasil, in RIBEIRO, L. C. Q. (org.) Entre a coesão e a fragmentação, a cooperação e o conflito. SP, Perseu Abramo/RJ: Fase, 2004.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;MARINI, R. M. &#039;&#039;&#039;Subdesenvolvimento e revolução&#039;&#039;&#039;. 5.ed. Florianópolis: Insular, 2014.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;_____________ &#039;&#039;&#039;Dialética da dependência&#039;&#039;&#039;. Petrópolis/RJ: Vozes; Buenos Aires: CLACSO, 2000.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;MARTINS, J. S. &#039;&#039;&#039;Linchamento: a justiça popular no Brasil.&#039;&#039;&#039; São Paulo: Contexto, 2015.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;MOLINA, A.G.P. &#039;&#039;&#039;O que é Criminologia?&#039;&#039;&#039; São Paulo: Ed. Revista do Tribunais, 2013.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Relatório da Intervenção no Rio&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;– 16/02/2018 a 16/04/2018 – Centro de Estudo de Segurança e Cidadania/ CESEC &amp;amp; Observatório da Intervenção, 2018.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;RAUTER, C. &#039;&#039;&#039;Criminologia e subjetividade no Brasil.&#039;&#039;&#039; Rio de Janeiro: Revan, 2003.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;RIBEIRO, A. C. T.&amp;amp;nbsp; &#039;&#039;&#039;Cidade e capitalismo periférico:&#039;&#039;&#039; em direção à experiência popular.&amp;amp;nbsp; Margem Esquerda, v. 12, p. 25-31, 2008.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;RIBEIRO, L. C. Q. e KAZTMAN, R.&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; &#039;&#039;&#039;A cidade contra a Escola?&#039;&#039;&#039; Segregação urbana e desigualdades educacionais em grandes cidades da América Latina. Rio de Janeiro: Letra Capital: FAPERJ; Montevidéu-Uruguai: IPPES, 2008.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;SANTOS, J. C.&amp;amp;nbsp; &#039;&#039;&#039;Direito Penal&#039;&#039;&#039; - Parte Geral. 4.ed. Florianópolis: Conceito Editorial, 2010.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;SILVA, R. T.&amp;amp;nbsp; &#039;&#039;&#039;Escola-Favela e Favela-Escola&#039;&#039;&#039;: &amp;quot;esse menino não tem jeito!&amp;quot; Petrópolis&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;TERRA, J. M. &amp;amp; CARVALHO, T. F. &#039;&#039;&#039;Justiça paralela: criminologia crítica, pluralismo jurídico e (sub) cidadania em uma favela do Rio de Janeiro.&#039;&#039;&#039; Rio de Janeiro: Revan, 2015.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;VALENTE, J. L. &#039;&#039;&#039;Upps: governos militarizados e a ideia de pacificação.&#039;&#039;&#039; Rio de Janeiro: Revan, 2016.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;ZAFFARONI, E. R. &#039;&#039;&#039;O inimigo no Direito Penal.&#039;&#039;&#039; 2 ed. Rio de Janeiro-RJ: Revan, 2007.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;ZAFFARONI, E. R., BATISTA, N., ALAGIA, A., SLOKAR, A. &#039;&#039;&#039;Direito Penal Brasileiro – I. &#039;&#039;&#039;Rio de Janeiro: Revan, 2003.&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;ZOLO, D. &#039;&#039;&#039;Teoria e crítica do Estado de Direito&#039;&#039;&#039;. In. COSTA, P. &amp;amp; ZOLO, D. (org.) &#039;&#039;&#039;O Estado de Direito: história, teoria, crítica.&#039;&#039;&#039; São Paulo: Martins Fontes, 2006.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;RAMOS, Guerreiro. &#039;&#039;&#039;Mito e verdade da revolução brasileira.&#039;&#039;&#039; Editora Insular – IELA, 2016.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Sites indicados&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
1 - GRUPO DE PESQUISA ALFAVELA&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;color:blue&amp;quot;&amp;gt;[http://alfavela.pro.br/ http://alfavela.pro.br/]&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span lang=&amp;quot;EN-US&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;2 - Beat Street 1984&amp;lt;br/&amp;gt; &amp;lt;u&amp;gt;[https://www.youtube.com/watch?v=c_ShwO10d6g&amp;amp;feature=youtu.be&amp;amp;fbclid=IwAR0aknN_9VuZEzRCHvhHRGC1zB99JJ8_slc54MgW6tBD_Ud_6CYzUaPPh1U https://www.youtube.com/watch?v=c_ShwO10d6g&amp;amp;feature=youtu.be]&amp;lt;/u&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span lang=&amp;quot;EN-US&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;3 - Breakdance 1984 Break Dance&amp;lt;br/&amp;gt; &amp;lt;u&amp;gt;[https://www.youtube.com/watch?v=G2asUF5v8ZM&amp;amp;feature=youtu.be&amp;amp;fbclid=IwAR1onLjeiA98Am7mnYqmarOogawmPpG1Lef_-OTFOPYxJVpk-Wz2JRJ-fko https://www.youtube.com/watch?v=G2asUF5v8ZM&amp;amp;feature=youtu.be]&amp;lt;/u&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;4 - Passinhos dos anos 80 e 90 e etc.&amp;lt;br/&amp;gt; &amp;lt;u&amp;gt;[https://www.youtube.com/watch?v=xwXynxEJF3M&amp;amp;feature=youtu.be&amp;amp;fbclid=IwAR2ilPPlVbHmcwTGHO1HvkK0tqtUgkgrgBVCo1CyEVZaWm-36HKZYjnuRYo https://www.youtube.com/watch?v=xwXynxEJF3M&amp;amp;feature=youtu.be]&amp;lt;/u&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Zg92v4lE-Zo https://www.youtube.com/watch?v=Zg92v4lE-Zo]&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;5 - Endereço dos Bailes&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;[https://www.youtube.com/watch?v=mhdt-ZUx9DY&amp;amp;feature=youtu.be https://www.youtube.com/watch?v=mhdt-ZUx9DY&amp;amp;feature=youtu.be]&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rodrigo Torquato</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://homologacao2.wikifavelas.com.br/index.php?title=Educa%C3%A7%C3%A3o,_Favelas_e_Quebradas:_Racionais_MC%27s_-_Escutas_Comentadas&amp;diff=3210</id>
		<title>Educação, Favelas e Quebradas: Racionais MC&#039;s - Escutas Comentadas</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://homologacao2.wikifavelas.com.br/index.php?title=Educa%C3%A7%C3%A3o,_Favelas_e_Quebradas:_Racionais_MC%27s_-_Escutas_Comentadas&amp;diff=3210"/>
		<updated>2020-01-12T00:52:08Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rodrigo Torquato: Criou página com &amp;#039;&amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;EDUCAÇÃO, FAVELAS E QUEBRADAS&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;: RACIONAIS MC,...&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;EDUCAÇÃO, FAVELAS E QUEBRADAS&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;: RACIONAIS MC,s – ESCUTAS COMENTADAS&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p align=&amp;quot;right&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:right&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Prof. Rodrigo Torquato - IEAR-UFF&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Trata-se de um Curso de Extensão realizado no biênio 2019/2020, no Instituto de Educação de Angra dos Reis, da Universidade Federal Fluminense (IEAR/UFF). É uma realização do Grupo de Pesquisa ALFAVELA/UFF, em parceria com o Coletivo UBUNTUFF/IEAR – “Eu sou porque nós somos”, sobretudo com o graduando e Companheiro de luta, membro deste Coletivo, MARIO GHETTOGROOVE SERGIO, também responsável pela coordenação do Curso. A carga horária é de 80 horas de duração, distribuídas em quarenta horas de aula e quarenta horas de leituras e escutas dos materiais indicados para fundamentar os debates. A primeira turma é composta por 170 integrantes, entre os quais estão professores, estudantes, ativistas sociais e demais interessados, que participam de forma presencial e/ou a distância por meio de canais da internet. &#039;&#039;&#039;EDUCAÇÃO, FAVELAS E QUEBRADAS&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;: RACIONAIS MC,s – ESCUTAS COMENTADAS &#039;&#039;dá prosseguimento a um rol de estudos – transformados em Extensão –, iniciado em 2016 com os cursos “CAROLINA MARIA DE JESUS: UMA INTELECTUAL VISCERAL” e “PAULO FREIRE - LEITURAS COMENTADAS” (&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Grupo de Pesquisa ALFAVELA-UFF - &amp;lt;u&amp;gt;[http://alfavela.pro.br/ http://alfavela.pro.br/]&amp;lt;/u&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;).&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;A justificativa para a inclusão de um Verbete, no Dicionário Marielle Franco, referente a um Curso de Extensão com tamanha ousadia, se dá por um motivo político e um pedagógico.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O primeiro – o político – representa o notório desconhecimento, por parte dos atuais governantes, das atividades de Pesquisa e Extensão realizadas nas Universidades Públicas Brasileiras. Tal desconhecimento é reforçado e agravado com as inúmeras declarações proferidas por agentes políticos, lotados em cargos do Governo nas esferas Federal, Estadual e Municipal.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O segundo – o pedagógico – converge para a ideia de que o registro dos objetivos, da metodologia e dos conteúdos, aqui, neste Dicionário, servirá de ponto de partida para a difusão e replicagem desse Curso em outros Estados Brasileiros, ou, até mesmo, em outros países.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Logo, diante dos múltiplos ataques que a Universidade Pública Brasileira vem sofrendo, principalmente após o ingresso das Classes Populares no universo acadêmico (conquista oriunda das lutas sociais), torna-se necessário amalgamar o conhecimento científico produzido nesses espaços com as culturas e conhecimentos forjados nos cotidianos das Favelas e Quebradas. Em outras palavras, a pretensão de um Curso dessa magnitude é compreender o que se passa nos cotidianos desse espaço popular, a fim de expor essa realidade fora dos limites do distanciamento acadêmico.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;EDUCAÇÃO, FAVELAS E QUEBRADAS&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;: RACIONAIS MC,s – ESCUTAS COMENTADAS&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;– FUNDAMENTAÇÃO E METODOLOGIA&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Aprofundar-se no universo de culturas e conhecimentos apresentados por este Grupo de Rap, os Racionais MC’s, constituído por jovens de “Quebradas”, revelará um Brasil construído por aqueles que “sobrevivem no inferno” (em zonas de conflitos) e, consequentemente, constróem uma “narrativa visceral” de suas vivências, o que não pode ser descartado pela Universidade Pública. &amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;No entanto, é preciso admitir que, para abordar de forma profunda a obra de Racionais MC’s, faz-se mister considerar a complexidade apresentada nas narrativas e as várias dimensões que constituem a realidade descrita.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Exatamente por isso, parte-se do pressuposto de que aquele que vem fazer um Curso de Racionais MC’s, numa Universidade Federal, traz consigo não somente o interesse acadêmico e/ou uma simples curiosidade, mas, fundamentalmente, muitos saberes acerca dos temas abordados pelos próprios Racionais em sua Obra.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Esses diálogos possibilitarão uma compreensão que vai além da proposta do grupo, tanto do ponto de vista histórico, sociológico, geopolítico, antirracista, quanto da perspectiva metodológica, pois, de alguma forma, para o estudo de temáticas tão viscerais, será necessário o diálogo com os diversos saberes presentes. Dessa forma, a metodologia do Curso é sustentada a partir de dois Princípios: 1) o Princípio da Complexidade dos Conteúdos na Obra de Racionais MC’s; e 2) o Princípio da Horizontalidade dos Saberes.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O primeiro Princípio, a Complexidade dos Conteúdos, sustenta a ideia de que as obras dos Racionais apresentam um raio-x do Brasil, amalgamando uma quantidade de conteúdos que &amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;perpassa um período histórico de trinta anos. Logo, todos os saberes, conhecimentos e problematizações envolvidos em suas músicas e narrativas compreendem um grau significativo de complexidade das problemáticas tratadas.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Sendo assim, o segundo Princípio, a Horizontalidade dos Saberes, encontra-se totalmente imbricado ao primeiro, na medida em que mostra que a quantidade de conteúdos da obra de Racionais realiza-se num grau tamanho de complexidade e de profundidade, que uma pessoa só, seja acadêmica ou militante, não consegue abarcar, de forma vertical e unilateral, &amp;amp;nbsp;todos os saberes dessas narrativas.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;É importante ressaltar que são esses Princípios que dão sustentabilidade e fundamentação ao que se denomina aqui de Desafio Metodológico, cujo ancoradouro &amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;se firma em três práticas educativas, oriundas de movimentos sociais e de educação popular:&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;I – &amp;amp;nbsp;PVNC (Pré-vestibular para Negros e Carentes) – A formação política do estudante de Favelas e Quebradas, com compromisso para além do individualismo e da ideia de meritocracia com a entrada na Universidade – A DISCIPLINA CULTURA E CIDADANIA.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;II – MST – (Movimento dos trabalhadores rurais sem-terra): Participação horizontal de todos, a partir da concepção de brigadas – AS BRIGADAS DE ORGANIZAÇÃO POLÍTICO-PEDAGÓGICA DA ESCOLA NACIONAL FLORESTAN FERNANDES.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;III – PAULO FREIRE – a substituição da concepção de aula por CÍRCULO DE CULTURA.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;A denominação Desafios Metodológicos reside na ideia de que um curso com o grau de complexidade como o da obra de Racionais não permite fazer uso de uma metodologia com procedimentos definidos. No entanto, &amp;amp;nbsp;para poder dar alguma coesão, do ponto de vista didático-pedagógico, foi necessário sistematizar com rigor o temário pretendido &amp;amp;nbsp;para trabalho, articulando com&amp;amp;nbsp; a importância que tem a obra de Racionais. Para isso, as aulas foram divididas em cinco momentos.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;1º momento – Escuta-leitura dos textos obrigatórios&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O primeiro momento consiste na Escuta-leitura das músicas selecionadas para o encontro do dia. Assim, parte-se da ideia de que a Obra principal a ser abordada no curso são as letras dos Racionais MC’s. Todas as Leituras Complementares que venham dialogar com as Letras das Músicas (como, por exemplo, no caso da categoria de Necropolítica ou na questão do machismo), ancorando o temário de conteúdos programáticos, são secundárias, visto que o Curso adotou como Leitura Principal a Obra Completa dos Racionais MC’s, desde ‘Holocausto Urbano’ até ‘Cores e Valores’. A duração prevista desse primeiro momento é de 20 minutos.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;2º momento – Apresentação do tema que dialogará com os comentários&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O segundo momento da aula representa a apresentação do tema que dialogará com os comentários analíticos. Aqui, os responsáveis pela coordenação do Curso apresentarão alguns temas. Em alguns encontros, os expositores serão convidados que estudam o tema e estão melhor qualificados para apresentá-lo. Esse momento se dá, após a escuta-leitura dos textos-músicas da obra de Racionais. A duração prevista é de 1h10 minutos.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;3º momento – Café com articulação&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O terceiro momento se configura como uma “parada pro café”. No entanto, além de representar um período de pausa e alimentação, &amp;amp;nbsp;será um intervalo de tempo em que todos os participantes do Encontro, inclusive os que estiverem via internet, terão um momento específico para questionar quem apresentou o tema, criticar ou sugerir algum aprofundamento. Somente neste momento do café com articulação, aquele que apresentou o tema do dia poderá replicar as críticas a ele dirigidas. Caso estas venham ocorrer após esse momento, quem apresentou a temática deverá esperar até acabar o Encontro para replicar, caso tenha esse interesse.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Esse momento do café é de suma importância para os objetivos do Curso, pois visa à prática da articulação, do diálogo e das trocas de afetos. No entanto, é também o momento de tirar dúvida, de fazer uma crítica a quem apresentou o tema / conteúdo do dia. A duração prevista é de 30 minutos.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;4º momento – Comentários temáticos a partir das canções, das músicas, dos textos-músicas 1h50&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Esse momento é o que materializa os Princípios que sustentam o Curso. Nesta etapa, haverá um microfone aberto para a participação do coletivo, proporcionando a valorização e a horizontalidade de todos os saberes, de forma a revelar o reconhecimento do grau de complexidade da Obra dos Racionais MC’s. Será sugerido um tempo de até 5 minutos para cada participação.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O grande desafio desse momento é manter a proposta de que aquele/a que fizer a apresentação do tema naquele dia, que acontecerá no segundo momento, &amp;amp;nbsp;não terá o “direito” de réplica. É nesse momento do Encontro que uma prática cara aos objetivos do Curso será exercitada: a prática da Escuta. É um momento para aprender a escutar o outro.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;As críticas são muitas vezes criminalizadas, como aconteceu com os próprios Racionais. A crítica à sociedade brasileira foi criminalizada por diversas autoridades, o que acarretou muitas consequências à carreira e à difusão da Obra do Grupo. Ou seja, ao narrarem os contextos nos quais estavam inseridos, foram obrigados a expor as próprias vísceras, isto é as NARRATIVAS VISCERAIS (conceito derivado da categoria &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Pesquisa e Pesquisador/a Visceral&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;, que, posteriormente, deverá ganhar uma verbete próprio). Aquelas nas quais quem narra cria uma vulnerabilidade para si, pois, após narrar, é obrigado a conviver com as consequências que a sua narrativa vai gerar no contexto em que está inserido.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;No caso dos Racionais MC’s, a sua NARRATIVA VISCERAL transformou a vida deles, como eles mesmos assumem em entrevistas, em um verdadeiro inferno. Assim, eles tiveram de sobreviver num outro inferno – pela segunda vez, já que a primeira era a própria vida de sofrimento e lutas cotidianas – devido às críticas que faziam ao Brasil.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;5º momento – Momento de informes&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O último momento ficará reservado para informes gerais, com duração prevista de 10 minutos.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O conteúdo está diretamente ligado à análise das músicas e dos livros da Bibliografia Complementar do Curso, distribuídos pelos Eixos Temáticos elencados abaixo:&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;1 - História e Contexto Histórico,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;2 - Violências Cotidianas, Direitos Civis e Criminologia Crítica,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;3 - Escolas, escolarização e racismo,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;4 - Estéticas, machismo e Mulheres Negras,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;5 - Literaturas &amp;quot;marginais?&amp;quot;,&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;6 - Relação Favela x asfalto e Necropolítica,&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;7 - Musicalidades e Literaturas precedentes,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;8 - Formação de Professor(a) nas/das Favelas-Quebradas,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;9 - Inteligência Bandida - uma questão conceitual,&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;10 - Encerramento&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Já no que tange à didática de ensino para cada Encontro-aula, a proposta é uma atividade planejada de forma prévia, porém, aberta de tal modo, que impulsione a participação do coletivo presente, especialmente em um dos momentos previstos na Metodologia.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Para a aprovação e conclusão do Curso serão consideradas a presença e a participação nos debates e exposição dos textos, previstos dentro da Metodologia. Os critérios de avaliação serão: APTO ou NÃO APTO.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;O objetivo Geral é proporcionar uma Formação Coletiva, Crítica, Política e Dialógica. Já os objetivos específicos são: a) estudar e divulgar a Obra dos Racionais MC’s; b) apresentar e tentar compreender os contextos de quem está obrigado a “sobreviver no inferno”; c) discutir a importância dos Saberes e Conhecimentos oriundos da Favelas e Quebradas; ampliar a formação dos professores e dos militantes sociais que atuam no Campo da Educação e dos Direitos Sociais e Humanos.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Referências Bibliográficas&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Principais&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;RACIONAIS MC’s. &#039;&#039;&#039;Obra Completa (DISCOGRAFIA)&#039;&#039;&#039; – do Holocausto Urbano até Cores e Valores.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;JOCENIR. &#039;&#039;&#039;Diário de um detento: o livro.&#039;&#039;&#039; São Paulo: Labortexto Editorial, 2001.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Complementares&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;BAMBIRRA, V. &#039;&#039;&#039;O capitalismo dependente latino-americano.&#039;&#039;&#039; Florianópolis: Insular, 2012.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;BARATTA, A. &#039;&#039;&#039;Criminologia Crítica e Crítica do Direito Penal: introdução à sociologia do direito penal.&#039;&#039;&#039; 6 ed. Rio de Janeiro: Editora Revan: Instituto Carioca de Criminologia, 2011.&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;BATISTA, N. Punidos e mal pagos: violência, justiça, segurança pública e direitos humanos no Brasil hoje. Rio de Janeiro: Revan, 1990.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;BATISTA, V. M. &#039;&#039;&#039;Introdução crítica à criminologia brasileira.&#039;&#039;&#039; 2 ed. Rio de Janeiro-RJ: Revan, 2012.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;__________. &#039;&#039;&#039;O medo na cidade do Rio de Janeiro: dois tempos de uma história.&#039;&#039;&#039; Rio de Janeiro: Revan, 2003.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;BRASIL. &#039;&#039;&#039;Constituição da República Federativa do Brasil&#039;&#039;&#039; de 1988.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;D`ELIA FILHO, O. Z. &#039;&#039;&#039;Indignos de vida: a forma jurídica da política de extermínio de inimigos na cidade do Rio de Janeiro.&#039;&#039;&#039; Rio de Janeiro: Revan, 2015.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;DOWDNEY, L. &#039;&#039;&#039;Crianças do tráfico&#039;&#039;&#039;: um estudo de caso de crianças em violência armada organizada no Rio de Janeiro. Rio de Janeiro: 7 Letras, 2003.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;FANON, Frantz. &#039;&#039;&#039;Os condenados da terra.&#039;&#039;&#039; Juiz de Fora: Ed. UFJF, 2005.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;FREIRE, Paulo. &#039;&#039;&#039;Conscientização: teoria e prática da libertação; uma introdução ao pensamento de Paulo Freir&#039;&#039;&#039;e.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;São Paulo: Moraes, 1980.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;_____________. &#039;&#039;&#039;Pedagogia do Oprimido&#039;&#039;&#039;. Rio de Janeiro: Paz e Terra, 2016.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;_____________. &#039;&#039;&#039;Pedagogia da Autonomia: saberes necessários à prática educativa.&#039;&#039;&#039; São Paulo: Paz e Terra, 1996.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;LEITE, M. P. &#039;&#039;&#039;Para além da metáfora da guerra. Percepções sobre cidadania, violência e paz no Grajaú, um bairro carioca. &#039;&#039;&#039;RJ: PPGSA/IFCS/UFRJ (tese de doutorado em Sociologia), 2001.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;LUDEMIR, J. &#039;&#039;&#039;Sorria, você está na Rocinha&#039;&#039;&#039;. RJ: Record, 2004.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;MACHADO DA SILVA, L. A. &#039;&#039;&#039;Sociabilidade violenta:&#039;&#039;&#039; por uma interpretação da criminalidade contemporânea no Brasil, in RIBEIRO, L. C. Q. (org.) Entre a coesão e a fragmentação, a cooperação e o conflito. SP, Perseu Abramo/RJ: Fase, 2004.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;MARINI, R. M. &#039;&#039;&#039;Subdesenvolvimento e revolução&#039;&#039;&#039;. 5.ed. Florianópolis: Insular, 2014.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;_____________ &#039;&#039;&#039;Dialética da dependência&#039;&#039;&#039;. Petrópolis/RJ: Vozes; Buenos Aires: CLACSO, 2000.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;MARTINS, J. S. &#039;&#039;&#039;Linchamento: a justiça popular no Brasil.&#039;&#039;&#039; São Paulo: Contexto, 2015.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;MOLINA, A.G.P. &#039;&#039;&#039;O que é Criminologia?&#039;&#039;&#039; São Paulo: Ed. Revista do Tribunais, 2013.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Relatório da Intervenção no Rio&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;– 16/02/2018 a 16/04/2018 – Centro de Estudo de Segurança e Cidadania/ CESEC &amp;amp; Observatório da Intervenção, 2018.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;RAUTER, C. &#039;&#039;&#039;Criminologia e subjetividade no Brasil.&#039;&#039;&#039; Rio de Janeiro: Revan, 2003.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;RIBEIRO, A. C. T.&amp;amp;nbsp; &#039;&#039;&#039;Cidade e capitalismo periférico:&#039;&#039;&#039; em direção à experiência popular.&amp;amp;nbsp; Margem Esquerda, v. 12, p. 25-31, 2008.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;RIBEIRO, L. C. Q. e KAZTMAN, R.&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; &#039;&#039;&#039;A cidade contra a Escola?&#039;&#039;&#039; Segregação urbana e desigualdades educacionais em grandes cidades da América Latina. Rio de Janeiro: Letra Capital: FAPERJ; Montevidéu-Uruguai: IPPES, 2008.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;SANTOS, J. C.&amp;amp;nbsp; &#039;&#039;&#039;Direito Penal&#039;&#039;&#039; - Parte Geral. 4.ed. Florianópolis: Conceito Editorial, 2010.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;SILVA, R. T.&amp;amp;nbsp; &#039;&#039;&#039;Escola-Favela e Favela-Escola&#039;&#039;&#039;: &amp;quot;esse menino não tem jeito!&amp;quot; Petrópolis&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;TERRA, J. M. &amp;amp; CARVALHO, T. F. &#039;&#039;&#039;Justiça paralela: criminologia crítica, pluralismo jurídico e (sub) cidadania em uma favela do Rio de Janeiro.&#039;&#039;&#039; Rio de Janeiro: Revan, 2015.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;VALENTE, J. L. &#039;&#039;&#039;Upps: governos militarizados e a ideia de pacificação.&#039;&#039;&#039; Rio de Janeiro: Revan, 2016.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;ZAFFARONI, E. R. &#039;&#039;&#039;O inimigo no Direito Penal.&#039;&#039;&#039; 2 ed. Rio de Janeiro-RJ: Revan, 2007.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;ZAFFARONI, E. R., BATISTA, N., ALAGIA, A., SLOKAR, A. &#039;&#039;&#039;Direito Penal Brasileiro – I. &#039;&#039;&#039;Rio de Janeiro: Revan, 2003.&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;ZOLO, D. &#039;&#039;&#039;Teoria e crítica do Estado de Direito&#039;&#039;&#039;. In. COSTA, P. &amp;amp; ZOLO, D. (org.) &#039;&#039;&#039;O Estado de Direito: história, teoria, crítica.&#039;&#039;&#039; São Paulo: Martins Fontes, 2006.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;span lang=&amp;quot;ES&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;RAMOS, Guerreiro. &#039;&#039;&#039;Mito e verdade da revolução brasileira.&#039;&#039;&#039; Editora Insular – IELA, 2016.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;Sites indicados&amp;lt;/span&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
1 - GRUPO DE PESQUISA ALFAVELA&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;color:blue&amp;quot;&amp;gt;[http://alfavela.pro.br/ http://alfavela.pro.br/]&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span lang=&amp;quot;EN-US&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;2 - Beat Street 1984&amp;lt;br/&amp;gt; &amp;lt;u&amp;gt;[https://www.youtube.com/watch?v=c_ShwO10d6g&amp;amp;feature=youtu.be&amp;amp;fbclid=IwAR0aknN_9VuZEzRCHvhHRGC1zB99JJ8_slc54MgW6tBD_Ud_6CYzUaPPh1U https://www.youtube.com/watch?v=c_ShwO10d6g&amp;amp;feature=youtu.be]&amp;lt;/u&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span lang=&amp;quot;EN-US&amp;quot; style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;3 - Breakdance 1984 Break Dance&amp;lt;br/&amp;gt; &amp;lt;u&amp;gt;[https://www.youtube.com/watch?v=G2asUF5v8ZM&amp;amp;feature=youtu.be&amp;amp;fbclid=IwAR1onLjeiA98Am7mnYqmarOogawmPpG1Lef_-OTFOPYxJVpk-Wz2JRJ-fko https://www.youtube.com/watch?v=G2asUF5v8ZM&amp;amp;feature=youtu.be]&amp;lt;/u&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;4 - Passinhos dos anos 80 e 90 e etc.&amp;lt;br/&amp;gt; &amp;lt;u&amp;gt;[https://www.youtube.com/watch?v=xwXynxEJF3M&amp;amp;feature=youtu.be&amp;amp;fbclid=IwAR2ilPPlVbHmcwTGHO1HvkK0tqtUgkgrgBVCo1CyEVZaWm-36HKZYjnuRYo https://www.youtube.com/watch?v=xwXynxEJF3M&amp;amp;feature=youtu.be]&amp;lt;/u&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Zg92v4lE-Zo https://www.youtube.com/watch?v=Zg92v4lE-Zo]&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;5 - Endereço dos Bailes&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;u&amp;gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;font-family:Times&amp;quot;&amp;gt;[https://www.youtube.com/watch?v=mhdt-ZUx9DY&amp;amp;feature=youtu.be https://www.youtube.com/watch?v=mhdt-ZUx9DY&amp;amp;feature=youtu.be]&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;/u&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;text-align:justify&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;nbsp;&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rodrigo Torquato</name></author>
	</entry>
</feed>